Home Sociëteit Geschiedenis pand
5
Geschiedenis pand
Hieronder vindt u de geschiedenis van de verschillende sociëteiten die L.A.N.X./Studentencorps aan de Vrije Universiteit door de jaren heen heeft gehad.  

Herengracht 556

Pas in 1926 betrok het Studentencorps aan de Vrije Universiteit zijn eerste echte sociëteit. Een patriciërspand aan de Herengracht 556. Daarvoor konden de corpsleden terecht in onder andere het Volkskoffiehuis 'De Vreugde' aan het Rapenburg, de Lees- en Conversatiezaal van het VU hospitium aan de Keizersgracht en The American Bar aan het Rokin. De Herengracht werd echter in 1931 al weer verlaten.

Korte Leidsedwarsstraat 14-3

Van 1931 tot 1973 was de Corpssociëteit gehuisvest op de Korte Leidsedwarsstraat 14-3. Dit is het pand waar thans Café De Bierelier gevestigd is. Indertijd werden de etages onder de sociëteitsruimte in beslag genomen door een pettenfabriek en de etage boven de sociëteit door een handschoenenfabriek. In 1948 kreeg de sociëteit de naam L.A.N.X., wat staat voor 'Leonum Arida NutriX' (i.e. 'Waar de dorstige leeuw zich laaft'). De verhalen over het steile trapgat waarin veelvuldig piano's en lege glazen verdwenen, doen nog op iedere reünistendag de ronde. Net zoals het verhaal van het Sinterklaasfeest waarop de goedheiligman op een heuse ezel naar boven kwam. Eind jaren '60 hield het Gemeentecorps sociëteit in het Lido (op het Leidseplein). Het gevolg was een met novieten bevolkt Leidseplein tijdens de novitiaten. Om de foeten van de twee verenigingen uit elkaar te houden droegen de Gemeentecorpsfoeten gymschoenen en mochten de VU-Corpsfoeten geen gymschoenen dragen. In 1955 is L.A.N.X. grondig verbouwd. Een groot deel van de handschoenenfabriek werd bij de sociëteit getrokken. De oppervlakte groeide van 96 naar 246 m2. In 1970 fuseerde het VU-Corps met de dames van de V.V.S.V.U. en werd de nieuwe naam s.v. I.A.N. (Institutio Amicitiae Nostrae) aangenomen. Eisen van de brandweer noopten de vereniging om in 1973 het pand in de Korte Leidsedwarsstraat te verlaten.

Herengracht 384-a

In 1973 werd de sociëteit aan de Herengracht 384-a betrokken. Deze sociëteit bestond uit een souterrain met een voorbar, een lange gang en aan de achterzijde een benedenbar en een bovenbar. In de tuin zetelde de senaat in een authentiek grachtentuinhuis. Vandaar dat de naam voor de senaatskamer nog steeds 'tuinhuis' luidt. Boven de sociëteitsruimtes waren studentenkamers. Deze opzet bleek niet succesvol: 18 jaar lang speelden klachten van de bovenburen het Corps parten. In het kader van het zogenaamde plan 'Symbiose', dat beoogde alle studentenvoorzieningen onder te brengen op de 'campus' Uilenstede, opende het VU-Corps in 1973 een tweede sociëteit op Uilenstede. Dit was (uiteraard) geen succes en een jaar later sloot deze dependance haar deuren. Problemen met de bovenburen op de Herengracht en ruimtegebrek (Er waren geen commissiekamers en de stichting zetelde in een veredelde bezemkast, bovendien had de vereniging eind jaren '80 zo'n 900 actieve leden.) brachten het Corps ertoe om op zoek te gaan naar een nieuwe sociëteit. In 1980 werd hiertoe 'Commissie Pand' in het leven geroepen, in 1987 werd de naam gewijzigd in 'Commissie Pandhora' (hora est, het werd immers tijd). Contacten met bierbrouwer Grolsch (via de aldaar werkzame reünist Guido Prins) leverde eind 1990 het huidige L.A.N.X. aan de Nieuwezijds Voorburgwal op. Voor het novitiaat van 1991 kon dan ook het eerste Wallenfeest gehouden worden, op de Herengracht heette dit feest nog Grachtenfeest. Tegenwoordig is onze oude sociëteit in gebruik als woonhuis/atelier van de bekende videokunstenaar Micha Klein.

Nieuwezijds Voorburgwal 163-167

Op 16 augustus 1991 werd 'Nieuw L.A.N.X.' aan de Nieuwezijds Voorburgwal 161-167 geopend. De aangekochte panden hadden reeds vele bestemmingen gehad: kantoor, woonhuis, nachtclub en theater. Er wordt wel eens gesuggereerd dat er in de huidige senaatskamer ooit een katholieke schuilkerk gevestigd was.

Over het gedeelte van de sociëteit dat nummer 167 draagt (de tegenwoordige ingang van L.A.N.X.) is het meest bekend. Dit 17e eeuwse pand (gebouwd tussen 1630 en 1650) staat bekend onder de naam 't Groene Hert. Aan het eind van de 18e eeuw werd het pand in Lodewijk XVI-stijl verbouwd en kreeg het zijn huidige lijstgevel. Van 1846 - 1854 en van 1867 - 1889 woonde Alberdingk Thijm in het pand op nummer 161/163 (hiervan is nog een plaquette te zien aan de gevel). J.A. Alberdingk Thijm (1820 - 1889) was schrijver en strijder voor de emancipatie van de katholieken in Nederland, hij was bevriend met Ten Kate, Potgieter en Da Costa (!). In 1910 vestigde de textielhandel van de streng katholieke Alphons Elsenburg zich in het complex. Elsenburg was een bewonderaar van Alberdingk Thijm en liet in 1944 de kunstenaar Anton Molkeboer het mozaïek 'Regina Pacis' maken dat nog steeds in het trappenhuis hangt. Elsenburg vulde zijn panden met diverse elementen van gesloopte Amsterdamse gebouwen die indertijd in het Walenweeshuis (het huidige Maison Descartes) opgeslagen lagen. Ook de vier Korinthische zuilen op de tweede verdieping tussen de panden op de nummers 163 en 165 werden door Elsenburg aangebracht. Deze zuilen hebben de zaal de naam 'Zuilenzaal' gegeven.

Tussen 1971 en 1983 was 'De Poort van Amsterdam' in de huidige sociëteit gevestigd, dit was een op buitenlandse toeristen gerichte theater annex horeca gelegenheid vol nepgeveltjes, klompen en visnetten. De leden van de s.v. I.A.N. moesten in 1982 eens weten dat 'De Poort van Amsterdam', waar in dat jaar hun diesgala werd gehouden, ooit nog eens de sociëteit van hun vereniging zou worden! In 1983 nam Discotheek 'The Fizz' zijn intrek in het pand. Grolsch kocht het complex eind jaren '80 en opende de luxe sociëteit 'De Wereld' die echter al na enkele maanden op de fles ging. Grolsch had de panden grondig verbouwd. De oorspronkelijk indeling was verloren gegaan, evenals de meeste mozaïeken van Elsenburg. Staal en beton overheersten.

Voor het VU-Corps was 'De Wereld' echter te groot. Het discotheekgedeelte werd meteen doorverkocht en het Grand Café werd verhuurd (Hier zijn inmiddels meerdere discotheken gevestigd geweest; de Time, de 020 en de Zion). Het moderne interieur van 'De Wereld' paste niet zo goed bij een traditionele studentenvereniging als L.A.N.X.. Langzamerhand werd de Zuilenzaal dan ook een 'normale' sociëteitszaal, met veel houtwerk en uiteraard een houten vloer. De eerste jaren heeft het Corps echter het parket moeten ontberen, het gevolg hiervan was dat het befaamde glazenmos (het op de voeten laten vallen van een glas na het te hebben leeggedronken) afgeschaft moest worden. Hierdoor moest ook voor 'glazenraper' Joop Eerlandt een nieuwe functie gezocht worden. Hij is nu al weer ruim vijftien jaar de beheerder van het wasknijperfonds in de garderobe. Tegenwoordig telt de sociëteit naast de Zuilenzaal een Bokmabar (de voormalige Ouwe Lullenbar), een voorbar, een biljart annex commissiekamer, een balkon, een mensa en ruimtes voor Senaat, Stichting en de Almanakcommissie.

Na de nieuwjaarsbrand in Volendam op 1 januari 2002 kondigde de brandweer aan strengere veiligheidseisen te gaan hanteren. Dit resulteerde in eerste instantie in een bezoekersmaximum van 265 personen. Toen medio 2005 bekent werd dat dit nog verder omlaag zou worden gebracht, is besloten de tot op dat moment verhuurde discotheek op de begane grond van 165 in eigen gebruik te gaan nemen. Wederom werd een discotheek met veel staal en glas verbouwd tot authentieke sociëteitszaal, die als eerbetoon aan de grondlegger van de VU en L.A.N.X. de naam Kuyperzaal kreeg. Naast de Kuyperzaal bevinden zich in dit pand nog 2 barren, de bijbar en de reünistenbar, die worden gebruikt bij grote feesten en voor afstudeerfeesten.

V.V.S.V.U.- Club M.A.N.S.I.O.

De V.V.S.V.U. (Vereniging van Vrouwelijke Studenten aan de Vrije Universiteit) splitste zich in 1946 van het VU-Corps af. Het zou echter nog tot 1951 duren eer de dames ergens onderdak vonden. De eerste club, van sociëteit werd niet gesproken, was een gedeelte van de S.S.R.A. sociëteit Pylades aan de Leidsegracht 108. De naam van de V.V.S.V.U. club luidde M.A.N.S.I.O., wat voor 'Murex Affluens Nitore Sublastus Intelligenter Opulentat' staat. M.A.N.S.I.O. zou tot 1956 in Pylades blijven, waarna een nieuwe club op de Paulus Potterstraat 36 werd betrokken. In 1959 werd het pand op de Willemsparkweg 123 aangekocht. Club M.A.N.S.I.O. was hier gevestigd in het souterrain. Daarboven waren bestuurs- en woonruimten. Aan de gevel van dit pand is nog te zien dat hier jarenlang de fietsen van de V.V.S.V.U. leden tegenaan hebben gestaan. In 1970 fuseerden V.V.S.V.U. en VU-Corps, de Willemsparkweg werd toen verkocht en L.A.N.X. werd de gezamenlijke sociëteit.
 
Advertentie
8
3
10
Realisatie: Protozoan.nl